Chim, Παιδια σε αναγκη, παιδια του πολεμου, φωτογραφος
Αφιερώματα

Chim | «Παιδιά σε Ανάγκη» ή «Παιδιά του Πολέμου»

Chim | «Παιδιά σε Ανάγκη» ή «Παιδιά του Πολέμου»

Κείμενο: Κούνιο Σόλων

Επιμέλεια: Kounio Photography Store

Chim | «Παιδιά σε Ανάγκη» ή «Παιδιά του Πολέμου»

«Ο Chim σήκωσε τη μηχανή του με τον τρόπο που ένας γιατρός παίρνει το στηθοσκόπιο του μέσα από την τσάντα του, αναζητώντας τη διάγνωσή του για την κατάσταση της καρδιάς.»-Henri Cartier-Bresson

O Chim γεννήθηκε το 1911 στη Βαρσοβία ως David Szymin και υιοθέτησε το όνομα David Seymour όταν αναγκάσθηκε να μεταναστεύσει από το Παρίσι στη Νέα Υόρκη με την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ήταν ένας ήσυχος φωτογράφος, ο τύπος που ποτέ δεν φαίνεται να «εισπράττει» την καλλιτεχνική του αξία. Παραμένει ένα πολύτιμο κομμάτι της ιστορίας! Στη σκια των συνδημιουργών τους του Magnum, των «μεγάλων» Henri Cartier-Bresson και Robert Capa, ο Chim και ο George Rodgers ηταν κάτι σαν να κάθονταν στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου.

«Παιδιά του Πολέμου»

Ο Chim «έγραψε στιγμές» που γλιστρούσαν κάπου ανάμεσα στο εικονικό και το συνηθισμένο, που έγιναν ζωντανές από την απροσδόκητη εξοικείωσή τους. Ηταν ένας ευφυής παρατηρητής των ευρωπαϊκών πολιτικών υποθέσεων, αρχικά του Ισπανικού εμφυλίου. Ο Robert Capa έγινε διάσημος από τις φωτογραφίες των μαχών, ο Chim εστίασε στον άμαχο πληθυσμό που επηρεάστηκε από αυτόν.

Έτσι, η απεικόνιση μίας γυναίκας που θηλάζει ένα παιδί σε μία σοσιαλιστική διαδήλωση αποτελούν μαζί με το πορτρέτο του Ισπανού στρατιώτη που σκοτώνεται του Capa δύο από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες του 20ου αιώνα. Οι επιπτώσεις του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην κοινωνία, στις γυναίκες, τους άνδρες μα κυρίως στα παιδιά, τα αθώα αυτά πλάσματα που βρέθηκαν αντιμέτωπα με τη φρίκη του πολέμου και τις συνέπειες του, τα «Παιδιά του Πολέμου», αποτυπώθηκαν με μοναδικό τρόπο από τον Chim.

Chim

Ευαίσθητος επίσης στα δικαιώματα των εργαζομένων και γενικότερα του ανθρωπισμού του 20ού αιώνα. Από τις απαρχές ήδη του αντιφασιστικού αγώνα για την ανοικοδόμηση των χωρών που είχαν καταστραφεί από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αποτύπωσε εικόνες που δεν είναι συμβατικά δραματικές, αλλά αποκαλύπτουν μία από τις καθοριστικές ιδιότητες που σπανίως εκφράζονται προφορικά: Την εύκολη προσαρμογή στον πόλεμο. Πράγματι, είμαστε σχεδόν άνετοι με αυτόν. Μέχρι ένα συγκεκριμένο σημείο – αλλά βέβαια τότε είναι πολύ αργά.

Αργότερα, αποτύπωσε τις δύσκολες στιγμές έπειτα από την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ.

Αν και θα μπορούσε εύκολα (όπως και στον Ισπανικό Εμφύλιο) να παρασυρθεί θέτοντας τον ακτιβισμό μπροστά από τη δημοσιογραφία, απέδειξε ότι δεν ήταν κανένας προπαγανδιστής. Μία από τις τελευταίες του φωτογραφίες τραβήχτηκε στην Αίγυπτο. Κατά τη διάρκεια του πολέμου του 1956 με το Ισραήλ, απεικόνισε μια μητέρα που μετέφερε το μωρό της βιαστικά μέσα από μια καταστραμμένη γειτονιά. Υπάρχει φόβος, θυμός και δύναμη στο πρόσωπό της. Η φωτογραφία αυτή θα μπορούσε να έχει τραβηχθεί σε οποιαδήποτε εποχή, σε οποιαδήποτε χώρα σε κατάσταση πολέμου!

ΠΟΛΩΝΙΑ. 1948. Tereska, ένα παιδί σε ειδικό ίδρυμα για παιδιά με ειδικές ανάγκες. Ζωγράφισε μία εικόνα του σπιτιού της στον μαυροπίνακα.

ΙΣΠΑΝΙΑ. Extremadura. Μία γυναίκα θυλάζει το βρέφος της σε μία περιοχή κοντά στην Badajoz, 1936.

 

Ας επιστρέψουμε όμως στα πιο αθώα θύματα σε έναν πόλεμο, τα παιδιά, ή μάλλον «Τα Παιδιά σε Ανάγκη» όπως ονομάστηκε η θεματική αυτή δουλειά του Chim που του ανατέθηκε με το τέλος του πολέμου από την UNICEF.

Ως ορφανό «παιδί» Εβραίων γονιών και ο ίδιος, που σκοτώθηκαν από τους Ναζί, αποτύπωσε με δραματικό τρόπο τα συναισθήματα αυτών των παιδιών σε πέντε χώρες που καταστράφηκαν από τον πόλεμο και την αντίδραση αρωγής των υπηρεσιών των Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένης της UNICEF, η οποία δημιουργήθηκε τον Δεκέμβριο του 1946. Οι χώρες ήταν η Αυστρία, η Ελλάδα, η Ουγγαρία, η Ιταλία και η Πολωνία.

Το μυστικό του κρύβεται ενδεχομένως στο ότι αντί να δει  τα παιδιά αυτά ως θύματα ή στηρίγματα στις φωτογραφίες του, ο Chim τους αντιμετώπισε με ευλάβεια και σεβασμό – ακόμη και μια σπάνια αγάπη και ενσυναίσθηση – ενώ τα παιδιά βρίσκονται συνήθως σε δυσοίωνες καταστάσεις ή περιβάλλον. Στις εικόνες του, ο κόσμος που δημιουργήθηκε για αυτά από ενήλικες είναι συχνά βίαιος.

 

 

 

«Παιδιά σε ανάγκη»

Στο θέμα αυτό τον βλέπουμε να επικεντρώνεται και στις εκφραστικές του φωτογραφίες από τον Ελληνικό Εμφύλιο, όπου τα παιδιά, ως θύματα των καταστάσεων και των αποφάσεων τρίτων αποτυπώνουν με δύναμη ανάμικτη με συναισθηματισμό την αποκαθήλωση της αθωότητας, εκπέμποντας συγχρόνως το μήνυμα της βαθιάς ψυχικά πληγής που θα αργήσει να κλείσει.

Αν και το κείμενο αυτό δεν έχει βιογραφικό προσανατολισμό, δεν θα ήθελα να παραλείψω ότι ο Chim μετά το θάνατο του Robert Capa, ο οποίος σκοτώθηκε φωτογραφίζοντας τον πόλεμο στην Ινδοκίνα, έγινε ο νέος πρόεδρος της Magnum. Κατείχε αυτή τη θέση μόνο για περίπου δύο χρόνια, καθώς στις 10 Νοεμβρίου 1956, όταν ταξίδευε κοντά στο κανάλι του Σουέζ για να καλύψει μια ανταλλαγή κρατουμένων, σκοτώθηκε από πυρά αιγυπτιακών πυροβόλων όπλων, δέκα μόλις ημέρες πριν κλείσει τα 45 χρόνια του…

«Ως φωτογράφος … μιλάω τη γλώσσα των εικόνων», έγραψε ο Seymour σε ένα άρθρο που παρουσιάζει το έργο του για τα παιδιά στο περιοδικό της UNESCO (έκδοση Φεβρουάριος 1949).

Chim | «Παιδιά σε Ανάγκη» ή «Παιδιά του Πολέμου»

Gallery:

Παραπομπές:

https://pro.magnumphotos.com/C.aspx?VP3=CMS3&VF=MAGO31_9_VForm&ERID=24KL53Z58C

https://pro.magnumphotos.com/C.aspx?VP3=CMS3&VF=MAGO31_10_VForm&ERID=24KL53Z58C#/CMS3&VF=MAGO31_10_VForm&ERID=24KL53Z58C&POPUPIID=2S5RYDYVE7BA&POPUPPN=75

https://mobile.nytimes.com/blogs/lens/2013/01/17/chim-a-vivid-retrospective-of-europe/?mcubz=3

https://en.wikipedia.org/wiki/David_Seymour_(photographer)

https://www.unicef.org/emergencies/index_69785.html

https://www.magnumphotos.com/photographer/davidseymour/

https://www.youtube.com/watch?v=lo-NujpaBbk

https://davidseymour.com/

https://www.bh.org.il/event/capturing-history-photography-chim-upcoming/

https://lens.blogs.nytimes.com/2013/01/17/chim-a-vivid-retrospective-of-europe/?mcubz=3

https://www.nga.gov/feature/chim/bio.shtm

https://www.nga.gov/feature/chim/

https://www.thejc.com/lifestyle/features/chim-photography-s-forgotten-hero-1.43472